Diyarbakır’ın Karacadağ bölgesinde ekilen domates fideleri, nisan ayında toprağa verildikten sonra aylar süren yoğun bir bakım döneminden geçiyor. Çapa, gübreleme ve düzenli sulama işlemleriyle tarlalarda özenle yetiştirilen ürünler, hasat zamanı gelince toplanarak kurutma alanlarına naklediliyor. Mehmet Salih Temel, fidan dikiminden hasada kadar uzanan tüm bu zorlu bakım süreçlerini detaylarıyla özetliyor. Bu süreç boyunca tarlalarda ve kurutma sahalarında yaşanan yoğun üretim dönemi yaklaşık dört aylık bir zaman dilimini kapsıyor ve yaz mevsiminin en sıcak günlerinde en üst seviyeye ulaşıyor. Hasat edilerek kurutma sahasına getirilen domatesler, öncelikle ortadan ikiye bölünüyor ve ardından beyaz örtülerin üzerine özenle seriliyor. Bu aşamada ürünlerin üzerine tuz serpilerek güneş altında kurumaya bırakılıyor. Mevsimlik işçilerden alınan bilgilere göre, tuzlanan bu domatesler güneş gören örtüler üzerinde yaklaşık bir hafta içinde kuruma evresini tamamlıyor. Kurutma süreci tamamen bittikten sonra ürünler titizlikle toplanıp paketleniyor ve ardından nakliye araçlarına yüklenerek işlenecekleri tesislerin yolunu tutuyor. Çalışma şartlarının en zorlayıcı ve yıpratıcı unsurunu hiç şüphesiz bölgede etkisini gösteren aşırı yüksek sıcaklıklar oluşturuyor. Yerel üreticiler, bölgede zaman zaman 45 ila 48 dereceye ulaşan sıcaklık değerlerinin görüldüğünü özellikle belirtiyor. Ancak üreticiler ve çalışanlar, bu yüksek sıcaklıkların kurutma işlemi için kesinlikle zorunlu olduğuna dikkat çekiyor. Sıcaklığın yeterli seviyelere ulaşmaması durumunda domateslerin istenilen formda ve kalitede kuruması kesinlikle mümkün olmuyor. Bölgedeki yoğun mesai sabahın erken saatlerinde başlıyor ve mevsimlik işçiler genelde saat 05.00’te işe koyuluyor. İşçiler, güneşin kavurucu etkisini artırdığı saat 13.00 civarında ise o günkü mesailerini sonlandırıyor. İşin zorluğu ve fiziksel emek gerektirmesi, çalışanların günlük anlatımlarında açıkça öne çıkıyor. Hatice Çetinkaya, işe çok erken saatlerde başladıklarını ancak bastıran sıcak hava nedeniyle mesainin son derece güç geçtiğini ifade ediyor. Yaklaşık 10 yıldır bu sektörde çalıştığını belirten Vedat Kayaş ise bu işi yaklaşık 10 yıldır yaptığını ve aşırı sıcaklığın kurutma işlemi için hayati derecede zorunlu olduğunu vurguluyor. İşverenlerden Mustafa Çubuk, bölgeye Diyarbakır’ın farklı ilçelerinden çok sayıda işçinin geldiğini ve ailelerin çocuklarla birlikte uzun süre sahada kaldığını aktarıyor. Tesislerde işlenen ürünlerin nihai durumu hakkında ise bilgi veren yetkililer, yetiştirilen domateslerin çeşitli tesislerde işlendikten sonra başta Amerika Birleşik Devletleri ve Avrupa ülkeleri olmak üzere yurt dışına gönderildiğini belirtiyor. Üreticiler, Diyarbakır’ın kurutulmuş domatesinin kendine has eşsiz lezzetini tüm dünyaya taşıdıklarını ifade ederken, kurutma sezonunun tüm yorgunluğuna ve yoğunluğuna rağmen elde edilen sonucun kendilerini fazlasıyla tatmin ettiğini dile getiriyor.