Küresel ödeme sistemlerinde yerli kart yarışı: Endonezya sahneye çıktı
Fotoğraf: Dünya Gazetesi
Endonezya Merkez Bankası, kamu için geliştirdiği yerli ödeme sistemi Kartu Kredit Indonesia'yı bireysel ve kurumsal kullanıma açarak küresel kart devlerine karşı yerli altyapı hamlesini genişletti.
Küresel finans dünyasında Visa ve Mastercard gibi uluslararası devlere karşı yürütülen yerli ödeme sistemleri yarışı, yeni bir aktörün katılımıyla genişlemeye devam ediyor. Endonezya Merkez Bankası, 2022 yılında yalnızca kamu kurumlarının harcamalarını yönetmek amacıyla hayata geçirdiği Kartu Kredit Indonesia sistemini, artık bireylerin ve şirketlerin kullanımına da açtığını duyurdu. Bu stratejik hamle, Endonezya'yı küresel ödeme altyapısı rekabetinde yeni bir oyuncu konumuna taşıdı.
Endonezya'daki yeni dönemde sekiz yerel banka, bireylere ve şirketlere Kartu Kredit Indonesia kapsamında kart çıkarma yetkisine sahip olacak. Sistemin ilk katılımcıları arasında BCA, Bank Mandiri, BNI, BRI, CIMB Niaga, Permata Bank, Bank Mega ve Bank Syariah Indonesia yer alıyor. Yeni nesil kartlar, ülkenin QRIS ödeme altyapısını kabul eden tüm iş yerlerinde kullanılabilecek. Merkez bankası yetkilileri, sistemin amacının uluslararası kart ağlarını tamamen ortadan kaldırmak olmadığını, kullanıcıların yerli ve uluslararası kartlar arasında seçim yapabileceğini vurguluyor. Ancak sistemin başarısı, tüketicilerin mevcut alışkanlıklarını bırakıp ikinci bir ödeme ağına ne kadar hızlı geçeceğiyle ölçülecek.
Endonezya'nın bu adımı, Türkiye'nin yıllar önce attığı benzer stratejik adımlarla büyük benzerlikler taşıyor. Türkiye'de yerli ödeme yöntemi TROY, 2016 yılında Bankalararası Kart Merkezi (BKM) çatısı altında hayata geçirilmişti. BKM'ye kartlı sistem kurma izni 2016 yılında verilirken, TROY zaman içerisinde kredi kartı, banka kartı ve ön ödemeli kartları kapsayan geniş bir şemaya dönüştü. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası ise 2020 yılında BKM'nin hâkim hissedarı konumuna gelerek sistemin finansal yapısını güçlendirdi. Aralık 2025 verilerine göre TROY logolu kart sayısı 75 milyonu aşarak devasa bir kullanıcı kitlesine ulaştı.
Dünyadaki diğer örnekler incelendiğinde, yerli sistemlerin sadece komisyon maliyetlerini düşürmekle kalmayıp ekonomik bağımsızlığı da desteklediği görülüyor. Hindistan, 2012 yılında National Payments Corporation of India tarafından geliştirilen RuPay sistemini kamuya açarak finansal kapsayıcılığı artırmıştı. Çin ise 2002 yılında kurulan China UnionPay ile yerel bir ağdan küresel bir ödeme devine dönüşmeyi başardı. Rusya örneğinde ise durum ekonomik güvenlik boyutuna taşındı. Rusya Merkez Bankası'nın 2014 yılında oluşturduğu National Payment Card System altyapısı sayesinde Mir kartları, Batı yaptırımları sonrası kritik bir rol üstlendi. Rusya Merkez Bankası verilerine göre Mir kartları, 2023 sonunda ülkede çıkarılan kartların yüzde 55'ine ulaşarak iç piyasadaki işlemlerin yaklaşık üçte ikisini gerçekleştirdi.
Küresel ölçekte yükselen bu yerli kart hareketliliği, ödeme işlemlerinde oluşan komisyon ve ücretlerin ülke içinde kalmasını sağlarken, ödeme altyapısındaki dış bağımlılığı da minimize etmeyi hedefliyor. Türkiye, Hindistan, Çin, Rusya ve şimdi de Endonezya'nın ortak stratejisi, finansal verilerin ve işlem maliyetlerinin yerel ekosistem içerisinde tutulması üzerine kurulu. Bu yarış, sadece bir ödeme yöntemi seçimi değil, aynı zamanda ülkelerin finansal egemenliklerini koruma mücadelesi olarak nitelendiriliyor.