Teknoloji devi Meta, sosyal medya platformları Instagram ve Facebook'un kullanım biçimini kökten değiştirebilecek devasa bir hukuki süreçle karşı karşıya. Salı günü jürili yargılamanın başlaması beklenen dava, şirketin genç kullanıcıları hedef alan uygulamalarına yönelik ağır yaptırımlar içerebilir. Davanın merkezinde, Meta'nın çocukların ve gençlerin verilerini koruma konusundaki yükümlülüklerini yerine getirmediği ve gizlilik yasalarını ihlal ettiği iddiaları yer alıyor. Süreç, 2023 yılında California ve New York da dahil olmakla toplam 30 Amerikan eyaletinin Meta'ya karşı açtığı dava ile başladı. Davacı eyaletler, Meta'nın federal ve eyalet düzeyindeki veri koruma yasalarını çiğnediğini savunuyor. Davacı taraf, Meta'dan 1 trilyon dolardan fazla tazminat talep etmenin yanı sıra, platformların çalışma prensiplerinde yapısal değişiklikler yapılmasını istiyor. Bu talepler arasında Instagram ve Facebook'taki 'beğeni' (like) sayılarının kaldırılması ve içeriklerin sonsuz bir döngüde akmasını sağlayan 'sonsuz kaydırma' (infinite scroll) özelliğinin iptal edilmesi bulunuyor. Eyalet yetkilileri, Meta'nın platformlarını gençleri bağımlı hale getirmek için tasarladığını ileri sürüyor. Davacıların talepleri arasında; ergen kullanıcılar için ebeveyn denetimi mekanizmalarının kurulması, dopamin odaklı manipülatif öneri algoritmalarının değiştirilmesi, görünümleri değiştiren yüz filtrelerinin kaldırılması, videoların otomatik oynatılmasının durdurulması, aynı kişinin birden fazla hesap açmasının engellenmesi ve Instagram Stories gibi geçici paylaşımların sonlandırılması yer alıyor. Yetkililer, sık gönderilen bildirimler gibi mekanizmaların gençleri uygulamada daha uzun süre tutmak için kullanıldığını belirtiyor. Davanın yönetimi, California'daki federal baş yargıç Yvonne Gonzalez Rogers tarafından yürütülüyor. Yaklaşık 20 yıllık yargı kariyeriyle tanınan Rogers, daha önce Elon Musk ve Sam Altman arasındaki yüksek profilli davaya da başkanlık etmişti. Meta'nın piyasa değeri yaklaşık 1,5 trilyon dolar seviyesindeyken, bu davanın sonuçlanması şirketin iş modelini ve kullanıcı deneyimini tüm Amerika Birleşik Devletleri genelinde etkileyebilir. Zira davaya katılan eyaletler, ülke nüfusunun yaklaşık üçte ikisini temsil ediyor. Meta cephesi ise suçlamaları kesin bir dille reddediyor. Şirket sözcüsü tarafından yapılan açıklamada, "Bu iddiaları kesinlikle reddediyoruz ve sunulan kanıtların gençleri destekleme konusundaki uzun vadeli kararlılığımızı kanıtlayacağına inanıyoruz" denildi. Şirket, platformların güvenliği konusundaki iddialara karşı savunma yapmaya hazırlanıyor. Bu büyük dava öncesinde, New Mexico eyaletinde benzer bir gelişme yaşanmıştı. New Mexico yargıcı Bryan Biedscheid, Meta'yı 942 milyon dolar para cezasına çarptırarak platformda değişiklik yapması talimatını vermişti. Yargıç Biedscheid, Meta'nın faaliyetlerini hava kirliliği yaratan bir fabrikaya benzeterek, toplum üzerinde "zararlı etkiler" yarattığını ve kamu düzenini bozduğunu ifade etti. New Mexico'daki karara göre, 18 yaş altı kullanıcılar için beğeni sayılarının gizlenmesi, müstehcen içerik gönderiminin kısıtlanması ve bildirimlerin belirli saatlerle sınırlandırılması gibi önlemler alınması istenmişti. Meta ise bu karara itiraz edeceğini duyurmuştu.